Nederbloggers
Verzamelblog van Nederlandse – en Vlaamse bloggers in het Buitenland

Nog even en 2009, een herdenkingsjaar bij uitstek in Duitsland, zit erop. Een beetje ondergesneeuwd door alle aandacht voor de val van de Muur twintig jaar geleden, was de zestigste verjaardag van Duitsland zelf. In 1949 werden zowel de Bondsrepubliek Duitsland (West-Duitsland) als de DDR opgericht. Het heeft even geduurd, maar uiteindelijk is dat zestigjarige land uitgegroeid tot één van de favoriete vakantiebestemmingen van Nederlanders. In 2008 was Duitsland de populairste bestemming voor een korte vakantie onder Nederlanders. In de zomer gingen maar liefst 1,25 miljoen landgenoten erheen.

Meteen na de oorlog gingen maar weinig Nederlanders naar dat verdoemde land. Een uitzondering was Hans Nesna. Hij schreef in 1946: “Waarom zou ik naar Duitschland gaan? En waarom zouden feitelijk alle niet-Duitschers ooit nog naar dit door en door verarmde land gaan?”. Nesna ging vlak na de Tweede Wereldoorlog met twee fotografen op reis door Duitsland om te kijken hoe de Duitsers leven en denken: “Wij willen weten met wie wij te doen hebben, wanneer straks de grenzen weer open gaan.” Ondanks zijn eigen twijfels, vond Nesna dat meer mensen het verdoemde land moesten bezoeken, om zo democratie te kunnen verspreiden.

Het verhaal van Nesna werd uitgegeven onder de titel ‘Zo leeft Duitschland’ bij de nu niet meer bestaande uitgeverij Scheltens & Giltay. Op het ex libris voorin het boek staat de naam van mijn overgrootvader uit Krommenie. In 1944 werd hij samen met alle jonge mannen in het dorp na een razzia op transport gesteld naar het oosten om loopgraven te delven aan de frontlijn. Ondanks deze Arbeitseinsatz, zijn slechte herinneringen aan Duitsland, kocht hij kort na de oorlog toch een boek om de Duitsers beter te leren kennen.

In de jaren na de oorlog verdween het negatieve beeld van Nederlanders over Duitsers langzamerhand. Dacht in 1947 nog meer dan de helft van de mensen negatief over hun oosterburen, in 1953 was dat nog maar 17 procent. Maar het idee dat er ook ‘goede’ Duitsers waren tijdens de oorlog, blijft omstreden; zo was er vorig jaar nog een discussie in Goirle over de oprichting van een standbeeld voor een Duitse soldaat die twee kinderen redde.

Wat voor Hans Nesna 65 jaar geleden nog ondenkbaar leek, is gebeurd: Uit een recent onderzoek van het Nationaal Comité 4 en 5 mei werd duidelijk dat de manier waarop Nederlanders over Duitsers denken niet langer wordt beïnvloed door de Tweede Wereldoorlog. Toch is volgens het comité de tijd nog niet rijp voor een gezamenlijke herdenking. Er zijn nog steeds gevoeligheden tussen beide landen, maar deze verschillen niet veel van bijvoorbeeld de pesterijtjes tussen Zweden en Noren, of onze eigen Belgenmoppen.

Als je voor het eerst in een vreemde stad komt, valt je oog op dingen die afwijken van wat je gewend bent. Wat valt Nederlanders eigenlijk op in Berlijn? Het vijfde deel van een korte serie.

Twee maanden geleden woonde ik nog in Groningen. Een stad met 180.000 inwoners. Ik woonde binnen de grachten en had alles op loopafstand. Als ik twintig minuten moest fietsen naar het huis van een studiegenoot, dan vond ik dat al ver. Als ik volgend jaar terug kom in Groningen, zal ik nooit meer zulke gedachten hebben. Want Berlijn is groot, ongelofelijk groot.

Voor alle Hollanders even de vergelijking met Amsterdam. De grootste stad van Nederland heeft ruim 767.000 inwoners. Berlijn heeft 3,4 miljoen inwoners en is ook nog eens heel ruim opgezet. De stad heeft een oppervlakte van 892 vierkante kilometer, tegenover de 219 vierkante kilometer van Amsterdam. Om er nog meer cijfers in te gooien: Amsterdam heeft 4579 inwoners per km² tegenover 3831 mensen per km² in Berlijn. De Duitse hoofdstad is zoals gezegd een stuk ruimer opgezet.

De twintig minuten fietsen die ik voorheen lang vond, zijn nu heel normaal. Je kunt heel lang fietsen, zonder het centrum te verlaten. Als de stoplichten mee zitten, fiets ik hier in die tijd van huis naar kantoor. En je zit in Berlijn zomaar meer dan twintig minuten in de metro, bijvoorbeeld als je eventjes de kerstmarkt bij de Potsdamer Platz wilt bezoeken. Maar ‘eventjes’ bestaat niet in Berlijn.

Ik woon in Berlijn in een Kiez (buurt) met veel cafés en restaurants. Maar als ik eens wat anders wil, is op de fiets gaan te ver weg en te onhandig. Gelukkig rijdt de metro in het weekeinde ook ’s nachts en de trams rijden altijd. Eind 2007 besloeg het openbaar vervoer maar liefst 2368,1 kilometers, en dat worden er alleen maar meer. En al die meters zijn in Berlijn echt wel nodig.

Is je ook iets opgevallen in Berlijn? We horen het graag!

Als je voor het eerst in een vreemde stad komt, valt je oog op dingen die afwijken van wat je gewend bent. Wat valt Nederlanders eigenlijk op in Berlijn? Het vierde deel van een korte serie.
Toeristen in Amsterdam komen voor de musea, een tochtje rondvaartboot door de grachten en een bezoekje aan de Wallen. Wie de full experience wil, geniet ook van het Nederlandse softdrugsbeleid. Even langs een koffieshop voor een joint met nederwiet. De toeristen in Berlijn zullen het moeten doen met de halve liters bier, want het Duitse drugsbeleid is niet zo soepel als in Nederland. Cannabis, ook wel een Tüte a la Soße Hollandaise (letterlijk een zakje met hollandaisesaus, oftewel een joint) genoemd, is er sinds 1929 verboden. Maar zoals dat gaat met dingen die verboden zijn, op de zwarte markt is alles te vinden.

In het metrostation Kottbusser Tor in de wijk Kreuzberg staan - de veelal - jonge mannen te wachten totdat een mogelijke koper voorbij loopt. Mensen vragen of ze drugs willen kopen is een gevaarlijke bezigheid. Agenten in burger kennen de handel op het station en er worden regelmatig mensen aangehouden. In Berlijn werden in het eerste half jaar van 2009 al 555 mensen opgepakt voor drugshandel.

Het tabloid B.Z. noemde het station Kottbusser Tor (‘Kotti’) de Berlijnse supermarkt voor drugs. Om de drugshandel aan te pakken is er een speciale politie-eenheid opgericht: Sicherheit im Nahverkehr ohne Drogen (Sinod). De eenheid werkt samen met de vervoersbedrijven in Berlijn.

In Berlijn is het bij je hebben van minder dan 10 gram wiet toegestaan, zolang je het in je bezit hebt voor eigen gebruik. Rook je het op een openbare locatie, dan kan je wel weer aangeklaagd worden. Maar ondanks het verbod hoeft de smoker niet perse stiekem op zijn kamertje te roken. Er zijn verschillende cafés waar je wiet mag roken. Een barmedewerkster in de wijk Friedrichshain haalt haar schouders op bij de vraag of het toegestaan is in het café waar ze werkt. “Ach, iedereen doet het”, zegt ze.

De fractievoorzitter van de oppositiepartij Die Linke Gregor Gysi wil hasj legaliseren. Dezelfde partij wil in de deelstaat Nedersaksen een debat over de legalisering van cannabis. Een beleid vergelijkbaar met Nederland is dus niet geheel ondenkbaar in de toekomst.

Net als in Amsterdam is er in Berlijn ook een hennep-museum. En elk jaar is er in de Duitse hoofdstad een demonstratie voor legalisering van cannabis. Het verkopen van wiet is dan wel verboden, de toebehoren zijn volop te koop. In een winkel in Friedrichshain kun je waterpijpen, hasjpijpjes en vele soorten vloei kopen. Voor de thuiskwekers is er ook een hoek met alle benodigdheden, zoals plantengroeimiddel. Alles is er te vinden, behalve de softdrugs zelf. Als ik er naar vraag, vertelt de vrouwelijke medewerkster dat ze het echt zelf niet verkopen. Maar er kan wel wat geregeld worden…

Is je ook iets opgevallen in Berlijn? We horen het graag!

Als je voor het eerst in een vreemde stad komt, valt je oog op dingen die afwijken van wat je gewend bent. Wat valt Nederlanders eigenlijk op in Berlijn? Het derde deel van een korte serie.

Een vriendin was in de zomer in Berlijn en ging mijn toekomstige kamer bekijken. Na het bezoek stuurde ze me wat foto’s van de kamer en het gebouw. Ik kreeg ook een foto van de voordeur. “Niet schrikken hoor. Al die graffiti is hier heel normaal!”, was het onderschrift. Mijn voordeur zat totaal onder de graffiti. En inderdaad, alles zag er zo uit in de straat, terwijl ik toch in een redelijk nette wijk woon. Graffiti hoort bij Berlijn.

Typ op YouTube de woorden ‘graffiti’ en ‘Berlin’ in en je krijgt filmpjes van goed doordachte acties waar mensen met bivakmutsen metrowagons onderspuiten. Ze weten allemaal precies wat ze moeten doen. Iedereen doet een stukje van  het uiteindelijke werk. Met een spuitbus in beide handen worden grote stukken metro bespoten. Binnen een minuut of zes is een meterslange beschildering op twee metrocoupes af. In een reactie bij een filmpje wordt Berlijn de graffitihoofdstad van Europa genoemd. Sprayers komen van heinde en verre om hun handtekening achter te laten.

Op de metro’s worden voornamelijk woorden en afkortingen gespoten, bijvoorbeeld de naam van een groep, zoals “Rcb” of “1up”. Op straat zie je veel “tags”. Het is een handtekening van een spuiter. De een noemt het kunst, de ander kladwerk. Berlin Street Art laat een andere straatkunst zien. Dit weblog verzamelt foto’s van kunstwerkjes op straat. Het varieert van muurschilderingen tot opgeplakte afbeeldingen van de Berlijnse kunstenaar Alias. Veel winkels maken van hun veiligheidsluiken een waar schilderij, om zo andere graffiti te vermijden. En niet alle graffiti is illegaal, er zijn ook speciale wanden waar legaal kan worden gespoten.

De graffitiscene is meer dan de spuitbussen. Het heeft een eigen vocabulaire en zelfs een eigen soort porno, bestaande uit foto’s van vrouwen die zijn beschilderd met tags. Tijdens een herdenking op 10 november werd de val van de Muur herdacht door graffitispuiters. Voor hen was het afbreken van de Muur een groot verlies. Door de Muur waren graffiti-kunstenaars en Berlijn tientallen jaren verbonden.

Volgens de Berlijnse politie worden voornamelijk in het zuidwesten van de stad spuitbussen gebruikt met zogenaamd fluorwaterstofzuur. De politie looft beloningen uit voor tips die leiden naar gebruikers van dit soort spuitbussen, omdat het zuur schadelijk is voor de volksgezondheid.

Volgens de politie behoren er meer dan duizend jongeren tussen de 11 en 20 jaar tot de Berlijnse graffitiscene. Voor hen heeft de politie een speciale informatiefolder. Daar in is te lezen dat je als graffitispuiter moet opdraaien voor de schoonmaakkosten. Te zien aan alle graffiti in mijn straat, heeft de politie niet veel succes met opsporen van de daders, ondanks het speciale commissariaat (LKA 713) van de Berlijnse rechtbank die zich daar mee bezig houdt. Mooi of niet. Graffiti hoort bij Berlijn.

Is je ook iets opgevallen in Berlijn? We horen het graag!
Muziek filmpje: PrimeTime - Das

Als je voor het eerst in een vreemde stad komt, valt je oog op dingen die afwijken van wat je gewend bent. Wat valt Nederlanders eigenlijk op in Berlijn? Het tweede deel van een korte serie.

Als je in Nederland op het trottoir fietst, krijg je geheid commentaar – en als je door de politie gesnapt wordt ook zeker een bon. In Berlijn valt het op als je níet op de stoep fietst. Mag het dan? Nee, zegt een politieagente in de wijk Friedrichshain, alleen kinderen onder de 10 jaar mogen op de stoep fietsen. Je kunt dus een boete krijgen, maar in de Berlijnse praktijk gebeurt het zelden.

Hoe dat komt? Omdat je vaak weinig alternatief hebt als je veilig door de stad wilt fietsen. Het ontbreekt in Berlijn nog al eens aan goede fietspaden. De fietspaden die er wel zijn, zijn vaak slecht onderhouden en er ligt vaak glas op de weg. Bij gebrek aan een fietspad gebruiken fietsers vaak de stoep, omdat er veel klinkerwegen zijn. Je fiets rammelt bij gebruik van een dergelijke weg, bijna uit elkaar.

De Berlijnse senaat wil graag de omstandigheden voor fietsers verbeteren om het woon-werkverkeer per fiets te stimuleren. Er zijn verschillende eenrichtingsverkeerswegen vrijgegeven voor fietsers vanuit beide richtingen. Ook zijn er zogenaamde ‘fietsstraten’, waar het overige verkeer maar maximaal 30 km/u mag rijden.

Sinds september 1997 moet je verplicht het fietspad gebruiken, als er een rond blauw bord met een fiets bij staat. Er zijn ook wegen, zoals de Karl Marx Allee, die zo breed zijn dat het niet uit maakt waar je fietst. Wil je klinkerwegen in Berlijn hoe dan ook vermijden, dan kan je op internet een fietsroute uitstippelen.

Is je ook iets opgevallen in Berlijn? We horen het graag!

Als je voor het eerst in een vreemde stad komt, valt je oog op dingen die afwijken van wat je gewend bent. Wat valt Nederlanders eigenlijk op in Berlijn? Het eerste deel van een korte serie.

Op straat en in het openbaar vervoer wordt veel gedronken in Berlijn. In Nederland wordt het al snel asociaal genoemd en mag het ook lang niet altijd. In Berlijn is het heel normaal. ’s Avonds drinken mannen in pakken die uit hun werk komen een biertje in de metro. ’s Nachts zijn het vooral grote groepen jongeren. Iedereen doet het, op alle mogelijke momenten. En er wordt zelfs een zakcentje mee verdiend.

Als ik zit te wachten op de tram bij Frankfurter Allee loopt er een man voorbij van een jaar of vijftig met een goed verzorgd wit baardje. Hij draagt glimmende bruinleren cowboylaarzen, een groene jas, bruine broek en een cowboyhoed. In zijn hand heeft hij een laptoptas. Opeens steekt hij zijn arm tot aan zijn oksel in een prullenbak om te kijken of er ook flesjes in zitten. Dan steekt hij snel de tramrails over, routineus kijkt hij ook in de prullenbakken aan de overkant. Het is de avondspits, dus ik ben niet de enige toeschouwer.

In Duitsland zijn het dus niet alleen zwervers en junks die prullenbakken afgrazen. Ook anderen zijn uit op het statiegeld op weggegooide glazen en plastic flessen. Met alle drinkende reizigers is er vooral op stations altijd wel wat te halen.

Het alcoholgebruik levert ook overlast op. De Noord-Duitse vervoerder Metronom wil vandalisme en het lastigvallen van reizigers terug dringen in haar treinen. Vanaf 15 november geldt een compleet alcoholverbod. Deutsche Bahn onderzoekt of alcoholgebruik verboden kan worden in ‘probleemtreinen’ bij voetbalwedstrijden. Maar lang niet alle gebruikers van het openbaar vervoer zien iets in een totaalverbod.

Is je ook iets opgevallen in Berlijn? We horen het graag! 

Spreek met een heleboel mensen af bij een winkelier om die een prachtige omzet te bezorgen. Voorwaarde is wel dat de gelukkige middenstander de helft van dat geld gebruikt om zijn zaak milieuvriendelijker te maken. Dat is het principe van een ‘Carrotmob’, afgelopen zaterdag werd er in Berlijn weer eentje gehouden bij een saladebar. Eigenaar Jens Riewe kon een dagopbrengst van 2334,34 euro noteren.

De zaak van Riewe werd uitgekozen, omdat hij van alle aanmeldingen het hoogste percentage van zijn dagopbrengst  voor de milieuvriendelijke aanpassingen wil gebruiken. “Het ging heel erg goed vandaag. Met de opbrengst wil ik een nieuwe koelvitrine aanschaffen die een stuk energiezuiniger is”, aldus Riewe. In de huidige koelvitrine naast de toonbank staan alle verantwoorde sapjes en fruitsalades opgesteld. Alle tafeltjes zijn doorlopend bezet en er moeten zelfs mensen buiten staan. De honderden mensen die zijn salades kwamen eten, kwamen veelal speciaal voor deze actie. “Ik doe mezelf een plezier, het milieu en de eigenaar”, aldus bezoeker Peter.

Terwijl in de saladebar aan het milieu werd gedacht in het kader van de wereldwijde klimaatactiedag, was er op andere plaatsen een milieuonvriendelijkere actie aan de gang: Het jaarlijkse Festival of lights waarbij bekende Berlijnse gebouwen kleurrijk verlicht zijn. Vele honderden lampen zetten de Brandenburger Tor en de Fernsehturm in het licht. Bij deze toeristentrekker hoor je niemand over het milieu.

Foto eindbedrag: carrotmobberlin.com

Vanaf volgende week kunnen Duitsers een prik halen tegen de Mexicaanse griep. De rel is er nu al. Bondskanselier Angela Merkel en haar ministers, ambtenaren en militairen kunnen een ander prikje krijgen dan de gewone burger. Een prik zonder bijwerkingen.

Het vaccin Celvapan, speciaal voor de hotemetoten, heeft minder bijwerkingen dan Pandemrix. Dit vaccin, waarvan 50 miljoen doses besteld zijn voor het gewone volk, kan bijwerkingen hebben - hoofdpijn en uitslag bijvoorbeeld. Volgens een enquête is 68% van de ondervraagden überhaupt niet van plan om zich te laten inenten. Deze rel kan wel eens tot gevolg hebben dat het draagvlak nog kleiner wordt. Om de burgerprik te promoten zal Merkel zich laten inenten met Pandemrix. Ook minister van volksgezondheid Ulla Schmidt zal zich niet met het speciale Celvapan laten inenten. 

Dat er nu twee prikken zijn voor dezelfde griep, maakt discussie los over tweederangsburgers. Minister van Binnenlandse Zaken Wolfgang Schäuble verwerpt alle kritiek, er zou geen sprake zijn van een twee-klassen-inenting. Hij had nu eenmaal al een contract afgesloten met de producent van Celvapan, en moest het middel dus inslaan. En tsja, het beste voor jezelf houden is menselijk. Maar de Duitsers hebben er weinig begrip voor, gezien de heftige discussie die is losgebarsten.

Het Museumeiland in Berlijn is weer compleet. Na zeventig jaar opent het Neues Museum opnieuw haar deuren. Daarmee zijn alle vijf musea op het eiland voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog weer toegankelijk voor publiek.

Het tussen 1841 en 1859 gebouwde museum raakte tijdens de Tweede Wereldoorlog zwaar beschadigd. In 1999 kwam het gebouw op de Werelderfgoedlijst van de UNESCO. Het ontwerp van de Britse architect David Chipperfield werd de winnaar van de ontwerpwedstrijd voor de renovatie. In zijn ontwerp laat Chipperfield bewust de opgelopen schade uit de oorlog zien. Volgens kenners is het een paleis geworden.

Het Neues Museum stelt voornamelijk werken uit de prehistorie tentoon. Naast Egyptische artefacten, herbergt het museum ook een collectie archeologische vondsten uit het Europa van de Steentijd. Het is de bedoeling dat bezoekers inzicht krijgen in de oorsprong van de mensheid. Het pronkstuk is de buste van de Egyptische koningin Nefertiti. Op 4 oktober werd zij van haar tijdelijke onderkomen in het Altes Museum, teruggebracht naar haar oorspronkelijke ‘thuis’.

De buste werd waarschijnlijk rond 1300 voor Christus gemaakt. In het begin van de twintigste eeuw werd het bij opgravingen in Egypte gevonden en naar Duitsland gebracht. Ondanks vele verzoeken vanuit Egypte om het beeld naar het moederland terug te brengen, weigert Duitsland de buste terug te geven.

De Britse Steve woont al 25 jaar in Berlijn en zal zaterdag, wanneer het museum voor het publiek geopend is, zeker gaan kijken. “Tien jaar geleden heb ik binnengekeken in de ruïne, nu kom ik zeker terug. Het gaat me meer om het gebouw, dan om Nefretiti”, vertelt hij. Steve komt nog voor het museum, maar de vele toeschouwers vandaag kwamen alleen voor de Promis; de bekende Duitsers. Het museum werd geopend door bondskanselier Angela Merkel in het bijzijn van de Berlijnse burgemeester Klaus Wowereit.

Twee vriendinnen kwamen speciaal voor alle belangrijke gasten. Ze zullen zeker een keer het museum bezoeken, maar niet meteen morgen. Vijftiger Dieter komt wel morgen weer  terug. “Twee uur in de rij staan maakt me niets uit. Het is goed dat het museum dit weekend gratis is. Zo krijgt iedereen de mogelijkheid om het te zien”, aldus Dieter.

Buste: © Staatliche Museen zu Berlin, Foto: Achim Kleuker
Overige foto’s: © NOS/Henriëtte Klijnstra

Checkpoint Charlie weten veel toeristen te vinden. Bij het vroegere Checkpoint Bravo, beter bekend als Dreilinden, staat er niemand meer in de rij. Bij deze grensovergang tussen de DDR en West-Berlijn werden tijdens de Koude Oorlog alle auto’s uitgekamd, om ontsnappingen van Oost-Duitsers te voorkomen. Twintig jaar na de val van de Muur kunnen er opnieuw rijen komen te staan bij Dreilinden, want het voormalig wegrestaurant krijgt een nieuwe bestemming als discotheek.

Elk jaar gaan er veel Nederlandse jongeren op schoolreisje naar Berlijn. Voor de val van de Muur was deze busreis nog een spannende onderneming. Verschillende grensposten moesten gepasseerd worden, voordat West-Berlijn kon worden binnengereden. De eerste controle volgde op de Duits-Duitse grens bij Helmstedt, de tweede bij Dreilinden. Auto’s werden doorzocht en er werd met spiegels onder de voertuigen gekeken. Zo ontstonden er elke dag lange rijen bij de grens.

 
In 1969 werd de transitweg verlegd en werd er een nieuwe grensovergang gemaakt. De oude grensovergang is bijna helemaal overgroeid, maar de restanten zijn nog zichtbaar. Op de weg is nog te zien op welke rijbaan respectievelijk auto’s, vrachtwagens of bussen moesten staan. Vanuit het in 1970 gebouwde wegrestaurant zijn de overblijfselen van de nieuwe grensovergang goed te overzien. De brug over de snelweg, het controlegebouw, pompstation en het beeld van de Berlijnse beer. Na 9 november 1989 werd de grenspost al snel opgeheven. Het pompstation ging dicht en in 2002 sloot ook het wegrestaurant.

 
Afgelopen februari kwam het bericht dat geïnteresseerden konden bieden op het pand uit 1970. Het rode, ronde pand werd beheerd door het Liegenschaftsfonds, dat ook de verkoop verzorgde. Zakenman Thomas Drechsel is nu de eigenaar van het 5000 m2 grote gebied. De naam “Dreilinden” dient op de gevel te blijven staan. Het interieur zal op de schop gaan om er een feestlocatie van te maken.

Volgens koper Drechsel is het een ideale locatie. Er zijn veel parkeerplaatsen en er zal geen geluidsoverlast zijn, want er zijn geen omwonenden.

 
Wie na de verbouwing van het restaurant over snelweg 115 Berlijn binnen rijdt, zal bij het zien van de rijen voor de ingang van de discotheek, wellicht terugdenken aan de rijen voor de grenspost.