Nederbloggers
Verzamelblog van Nederlandse – en Vlaamse bloggers in het Buitenland

De ene dag staan ze op alle voorpagina’s, de volgende dag hoor je er niets meer van. Maar gelukkig zoekt de Duitse pers graag dingen uit. Zo weten we nu dat John Demjanjuk inderdaad de gevangenis van München heeft verlaten en is opgevangen in een tehuis voor mannen aan de Pilgersheimer Strasse aldaar. De grootste krant van Duitsland meldt dat er bodyguards bij hem zijn.

Read the rest of this entry »

Nee, niet de kliniek van Prof. Dr. Klaus Brinkmann, zijn vrouw Christa en de knappe zoon Udo, die in wisselende combinaties iedereen het hoofd op hol brachten. Dat zou niet bevorderlijk zijn voor de rust die de Egyptische dictator Mubarak nodig heeft. Maar in een kalmer tehuis zouden steeds meer Duitse politici hem best op willen bergen – terwille van een vreedzame overgang in Egypte natuurlijk.

Read the rest of this entry »

Stephanie zu Guttenberg praat met soldaten, Stephanie eet een militaire kantine-maaltijd en Stephanie strijkt haar man door zijn haar. O ja, haar man was er gisteren ook, bij de Duitse troepen in Afghanistan. Maar Stephanie zu Guttenberg stal de show en dat was ook helemaal de bedoeling. Ze staat vandaag op alle voorpagina’s en ook dat was natuurlijk de bedoeling. Nu is de oppositie boos om deze “PR-stunt” - maar gelukt is de verrassingsaanval intussen wel.

Karl-Theodor zu Guttenberg, sinds ruim een jaar minister van defensie, heeft toch al niet te klagen over aandacht in de Duitse media. Al kort na zijn aantreden werd hij door Stern geportetteerd als “Der coole Baron”. Hij doet het net zo goed in praatprogramma’s als in biertenten, in het parlement als bij herdenkingen voor gesneuvelde soldaten, bij het Wagnerfestival als in het jaaroverzicht van ZDF. (Hij is trouwens ook de enige Duitse minister over wie de uitgelekte boodschappen van Wikileaks iets positiefs zeggen: dat hij een goede vriend van de VS is die de roddels uit het kabinet trouw doorbrieft aan de Amerikaanse ambassade.)

En hij heeft een geheim wapen: zijn vrouw Stephanie, ook al zo knap, en bovendien de achterachterkleindochter van rijkskanselier Otto von Bismarck. Gisteren zette hij haar tactisch in voor zijn kerstoffensief, een onaangekondigd bezoek aan de Duitse ISAF-militairen in het noorden van Afghanistan. De soldaten daar kunnen geen kerstfeest vieren met hun gezin, daarom komt in elk geval de vrouw van de minister mee om ze wat menselijke warmte te bieden.

De oppositiepartijen roken meteen hun kans om de minister nu eens te pakken op zijn glamour-strategie. Bovendien waren er niet alleen journalisten meegereisd om de operatie te filmen en fotograferen, maar ook talkshow-gastheer Johannes B. Kerner mocht mee, om zijn programma voor Sat.1 in militair decor op te nemen. “Dan ontbreekt alleen mevrouw Katzenberger nog”, foeterde SPD-leider Sigmar Gabriel. Daniela Katzenberg is een doorgaans schaars gekleed sterretje uit reality-soaps.

Een gemeenteraadslid van de Groenen vergeleek de minister zelfs met nazi-propagandachef Goebbels. Dat gaat iedereen te ver, maar ook de serieuze kranten laten weinig heel van wat de Tagesspiegel “Good morning Afghanistan” noemt, met een foto van Marilyn Monroe in Korea om de zaak in perspectief te plaatsen.  Een “ego-veldtocht” noemt de Süddeutsche Zeitung de operatie. Het Hamburger Abendblatt wijst fijntjes op de beroemde uitspraak dat oorlog de voortzetting van politiek met andere middelen is, “nu weten we dat het ook omgekeerd kan”.

Het zal de minister en zijn vrouw een zorg zijn: voor de Groenen en de moeilijke kranten was dit offensief niet bedoeld. Wat telt is de grootste krant van Duitsland, die noemt Stephanie “de moedigste barones” en laat haar uitgebreid vertellen over haar indrukken. “Ze is zo open, alsof we elkaar al jaren kennen”, zegt een vrouwelijke commandant die haar mag rondleiden. De prominente christendemocraat Altmaier heeft ook een punt: het gaat vooral om wat de soldaten ervan vinden, en dat was wel duidelijk: de meesten wilden zich liever met mevrouw Zu Guttenberg laten fotograferen dan met de minister zelf.

Karl-Theodor zu Guttenberg staat al lang op plaats één van de populairste politici, hoger dan Angela Merkel, om over de oppositieleiders maar te zwijgen. En na dit kerstoffensief hoeft hij zich over de volgende editie van de Politbarometer ook weinig zorgen te maken.

Het komt precies op tijd: in de week dat het eerste flinke pak sneeuw in het Duitse middelgebergte valt, worden winterbanden verplicht. Echt verplicht, want tot nu toe was dat indirect al het geval. Maar vandaag heeft de politiek besloten de vage regels te vervangen door een duidelijke wet: vanaf 1 december moet elke auto winterbanden hebben. De vraag is alleen nog of iemand dat echt gaat controleren.

Ik denk er zelf meestal pas aan als het behoorlijk koud wordt, en dat kun je nu eenmaal niet van tevoren in je agenda zetten. De vraag wanneer je naar de garage moet om de zomerbanden door robuuste winterse profielen te laten vervangen, houdt veel mensen in Duitsland bezig. Vaak genoemd wordt de grens van 7 graden: als het kouder wordt zijn winterbanden veiliger. Maar wanneer komt die dag?

Handiger is de regel “Von O bis O”: de ene O is van Oktober, de tweede van Ostern, pasen dus. Dat kun je onthouden. Behalve de wetgever dan: door allerlei overleg en procedures gaat de plicht nu pas in, de naar schatting 20 procent van de automobilisten die geen winterbanden hebben moeten nu dus haast maken. En ze moeten geluk hebben om nog een garage te vinden die de juiste banden in voorraad heeft, want ze raken snel op.

Tot nu toe waren winterbanden alleen indirect verplicht: in de wet stond dat de auto “aan de winterse omstandigheden aangepast moest zijn”. Maar wat dat voor omstandigheden zijn, en hoe je de auto aan moet passen, dat stond niet precies omschreven. De enkeling die een boete kreeg kon daar dus tegen in beroep. Daar moet de nieuwe wet een einde aan maken, door zowel de weersomstandigheden als het type banden duidelijk te omschrijven.

De grootste problemen kon je tot nu toe krijgen met de verzekering: zonder winterbanden verviel een deel van de dekking. Maar nu komen er ook boetes: als de politie je betrapt op zomerbanden terwijl het bijvoorbeld sneeuwt of ijzelt, kun je 40 euro boete krijgen, en één punt in het beruchte strafpuntenregister.  Als je anderen hindert met je geglibber dan kan de boete oplopen tot 80 euro.

Maar hoe duur het echt wordt, ligt natuurlijk vooral aan de politie. Want wie gaat al die banden controleren? Volgens de politie-vakbond is daar helemaal geen personeel voor. Er komen heus geen controles langs de weg waar agenten kijken wat er op de velgen zit. Pas als je een ongeluk krijgt kan het opvallen dat je geen winterbanden hebt, maar dan is het al te laat. Dus toch een glibberige nieuwe wet.

De jacht op pedoseksuelen is geopend in Duitsland. De commerciële zender RTL-2 zendt sinds vorige week het programma “Tatort Internet” uit - de “plaats delict” zoals dat in politie-termen heet, is namelijk ook in de digitale wereld te vinden. Doel van het programma is het opsporen van pedo’s, en een eerste slachtoffer is er ook al. De twijfels en onrust die het gewaagde programma opriep worden daardoor meteen bevestigd, zeggen critici. En wat doet de vrouw van de zeer populaire minister van defensie bij de pedofielenjacht?

In de eerste aflevering was te zien hoe een man een meisje ontmoet in een café in München. Hij vraagt of hij bij haar thuis kan logeren, het gezicht van de man is met blokjes onherkenbaar gemaakt, ook zijn stem is vervormd, maar wie hem kent weet meteen wie hij is: een 61-jarige medewerker van een kindertehuis in Würzburg. Hij is in de val gelokt door het meisje dat meewerkt aan het programma, net als haar moeder. Hij wist niet dat hij gefilmd werd.

Want dat is nou precies het concept van het programma: via internet leggen de medewerkers contact met pedoseksuelen, de ontmoeting wordt met verborgen camera opgenomen en de viespeuk wordt ontmaskerd. Volgens de makers willen ze vooral waarschuwen, ouders en kinderen bewustmaken van de gevaren langs de digitale pretweg. En met nogal drastisch succes, zoals nu dus al meteen blijkt. 

De man uit die eerste aflevering kreeg onmiddellijk na de uitzending bezoek van zijn chefs die hem op staande voet hebben ontslagen. Hij bedankte ze nog voor het aanbod van psychologische hulp, daarna reed hij naar huis maar kwam daar nooit aan. De man is nu al vijf dagen vermist, in zijn omgeving vreest men dat hij zich iets heeft aangedaan.

En is dat nou de bedoeling? Nee, zegt RTL-2 natuurlijk, maar de vraag is wel waarom ze niemand hebben gewaarschuwd na de opnames - die waren al een half jaar oud. Al die tijd kon de man eventueel ook elders zijn gang gaan, en al die tijd kreeg hij geen waarschuwing, geen hulp, zijn werkgever werd niet gewaarschuwd. Anders was alles voor de uitzending bekend geworden, weg kijkcijfers.

En er is nog een belangrijke vraag: wat wist Stephanie zu Guttenberg van deze zaak - de vrouw van minister Karl-Theodor zu Guttenberg van defensie, die steeds vaker wordt genoemd als mogelijk opvolger van bondskanselier Merkel? Stephanie zu Guttenberg is een van de twee presentatoren, en ze heeft zich geheel op de strijd tegen kindermisbruik gestort. Onlangs verscheen van haar hand een boek waarin ze de “seksualisering van de samenleving”  hekelt. Een mooi thema voor de vrouw van een conservatieve minister, maar of ze het als geboren gravin Von Bismarck nou nodig heeft om haar boodschap via een verborgen-camera-show? Officieel presenteert ze het alleen, en wordt niet betrokken bij de planning en uitvoering van de reportages.

De toezichthouder op de Duitse media houdt het programma nu extra in de gaten, mede door de vele klachten van kijkers. Mensen hebben er bezwaar tegen dat minderjarige slachtoffers uitgebreid in beeld worden gebracht en hun belevenissen mogen vertellen, anderen klagen over het effectbejag en het bij voorbaat veroordelen van mensen die nog niet in overtreding zijn. Maar mevrouw Zu Guttenberg vindt het een schande dat er zoveel kritiek op het programma is: die critici beschermen de daders, zegt ze, in plaats van voor de slachtoffers te kiezen. 

Komkommertijd is best fijn: kranten kunnen zich eens lekker laten gaan en als lezer kun je elke dag bij de kiosk de leukste zomerkolder uitkiezen. De duidelijke winnaar vanochtend is de Berliner Kurier, de Oost-Berlijnse tegenhanger van de Bild: De familie Wulff laat zijn Schrippen vanuit Hannover leveren. Dat riekt naar arrogantie uit de West-Duitse provincie. Want Schrippen, die in de provincie Brötchen heten, zijn het A en O van het Duitse ontbijt, en een president die ze niet net als iedereen bij de bakker op de hoek koopt, die hoeven we hier eigenlijk niet.

Christian Wulff en zijn vrouw Bettina wonen sinds kort in Berlijn, omdat hij eind juni tot bondspresident is gekozen. Maar ze komen uit Hannover en dus zijn ze in de ogen van de Berlijners verdacht: passen ze zich aan, eten ze onze Berlijnse broodjes, of willen ze eigenlijk niets met de hoofdstad te maken hebben? Dit is geen goed begin.

Er kwam wel meteen een ontlastende verklaring uit de keuken van paleis Bellevue: de bestelling bij bakker Gaues in Hannover is niet door Wulff ingevoerd, ook zijn voorgangers lieten brood en banket al van 300 kilometer verderop aanvoeren. Maar toch: er zijn in Berlijn ook hele goede bakkers, de Berliner Zeitung heeft zelfs een paar portretjes, van traditioneel en volkoren tot Turks en biologisch.

Ook andere kranten smullen mee van deze “broodjes met een bijsmaak“, zoals de Süddeutsche de kwestie noemt - en die weet te melden dat dit bakwerk “bijzonder knapperig” is en twee keer per maand wordt geleverd, tussendoor liggen ze dus in de presidentiële diepvries. Luxe klinkt anders.

Het is niet de eerste hobbel in het begin van Wulffs presidentschap. Vorige week keerde hij terug van een vakantie op Mallorca, waar hij in de kapitale villa van een bevriende ondernemer had gelogeerd. Dat leidde tot verhalen over de gunsten die ondernemers en politici elkaar bewijzen. Niet prettig voor iemand die geen dagelijkse politiek meer bedrijft maar boven alle partijen en belangen moet staan.

Het verblijf op Mallorca had een schandaal kunnen worden, maar misschien wel dankzij de komkommertijd was er niemand die er een grote zaak van maakte. Nu maar eens zien hoe lang de kranten Schrippengate vol kunnen houden. En of we de komkommertijd binnenkort de broodjesweken mogen noemen.

“Moeten we tegenwoordig een dokter meenemen als we met de trein gaan?” De directrice van de Sophie-Scholl-school uit Remscheid is woedend op de Deutsche Bahn. Een halve klas werd zondag onwel door de kokende hitte in de intercity uit Berlijn, vijf scholieren moesten zelfs naar het ziekenhuis. Ze wil de spoorwegen nu aanklagen: die zijn verantwoordelijk omdat de airconditioning het niet deed en in die zogenaamd hypermoderne treinen kan geen raampje open. Ook andere passagiers werden onwel, het was het passende drama bij de hittegolf die de thermometer hier in Berlijn gisteren tot 40 graden in de schaduw opzweepte. Maar intussen melden zich steeds meer slachtoffers, ook uit andere treinen. De snelkooktrein is een epidemie.

Ook de trein van Berlijn naar Amsterdam werd vandaag een braadslee: een reiziger vertelde de krant dat de trein een paar keer is gestopt, waardoor het meestal ook niet veel koeler wordt, dat oudere mensen naar een wagon met airconditioning mochten en dat de trein in Hannover definitief is stilgezet. De vervangende trein bleek al stampvol te zijn, dus daar wilde niemand in. De stemming onder de gestrande reizigers was mat, vertelt ze: “ze hadden geen energie meer op zich nog op te winden”.

De Duitse spoorwegen melden tot nu toe drie treinen met grote problemen door de uitgevallen airconditioning, maar verschillende websites, krantenredacties en reizigersorganisaties krijgen intussen meldingen van veel meer treinen die in sauna’s zijn veranderd. En het zuurstofgebrek maakt geen onderscheid tussen eerste en tweede klasse.

In de ICE met scholieren werd het gisteren 50 graden, sommige reizigers zeggen zelfs dat het 70 graden was. Een moeder met een zoon van zeven raakte zo in paniek door de ademnood van haar kind, dat ze probeerde met de noodhamer het raam in te slaan. Dat lukte kennelijk niet, wat je meteen doet twijfelen aan de zin van zo’n noodhamer die in elke coupé hangt… Conductrices braken in tranen uit over hun eigen onmacht, en denk maar niet dat er op het volgende perron iemand klaar stond met een paar flessen koud water.

Het lijkt klein leed, maar het probleem is dat de Deutsche Bahn voortdurend pech heeft met de ICE-vloot. ’s Winters doet de verwarming het vaak niet en is het juist ijskoud. En nu dus stikheet, “rollende verwarmingsbuizen” worden ze intussen genoemd. Er waren vorig jaar ook problemen met de assen, door de reparatie waren er wekenlang te weinig treinen om de dienstregeling uit te voeren. Allemaal de schuld van verkeerde zuinigheid bij de bouw van die treinen, zegt de reizigersorganisatie Pro Bahn, ze delen liever af en toe een gratis ticket uit aan gedupeerde reizigers dan echt te investeren in goede treinen. Maar de belangstelling voor gratis kaartjes wordt er zo niet groter op.

Vlak na middernacht kwamen de eerste korte tekstberichten van vrienden uit Nederland: gefeliciteerd, we komen eraan, kunnen we logeren? Dat ging natuurlijk over de volgende editie van het Songfestival, want het winnende land mag de volgende editie organiseren. Dat wordt groot feest: veel Duitsers zijn - anders dan de meeste Nederlanders - nog steeds erg betrokken bij het Songfestival. De inzending is een kwestie van nationaal belang, dus het organiseren van de finale op Duitse bodem wordt dat helemaal. Maar ik kan mijn Nederlandse vrienden niet beloven dat een logeeradres in Berlijn veel nut zal hebben.

Want na de strijd om de eerste plaats in Oslo, is meteen het gevecht losgebarsten over de stad waar de finale volgend jaar plaats zal vinden. Hamburg, Berlijn, Hannover en Keulen hebben zich vandaag al in de strijd geworpen. Voor elke stad zijn wel argumenten, maar of het overal even leuk wordt?

Hamburg zou het verdiend hebben. Het Songfestival wordt in Duitsland sinds jaar en dag uitgezonden door de ARD, het eerste publieke net, en die ARD verdeelt bijna alle taken over de regionale omroepen. Voor het Songfestival is de NDR verantwoordelijk, de Norddeutsche Rundfunk. Die zorgt ook voor de selectie van de inzending, en organiseert op de Reeperbahn in Hamburg een public viewing met feest voor en na de uitzending - gisteren waren er weer tienduizenden mensen. Burgemeester Ole von Beust vindt: “De finale hoort in Hamburg.”

Hannover heeft ook een goede reden: Lena komt er vandaan. De 19-jarige winnares is er geboren en woont er nog steeds, ook daar stond het plein voor het raadhuis gisteren vol fans en werd ze vandaag enthousiast gehuldigd. Niet alleen de burgemeester, ook de premier van de deelstaat Christian Wulff heeft zich in de strijd geworpen om het feest naar Hannover te halen. Wulff mocht Lena vandaag aan de vliegtuigtrap ontvangen met twee zoenen en een bos bloemen. Maar afgezien van de sprankelde Lena heeft Hannover vooral een reputatie op te houden als lelijk en slaapverwekkend (”Nichts ist doofer als Hannover”).

Berlijn heeft altijd een reden, want het is de hoofdstad en volgens burgemeester Klaus Wowereit zou het evenement goed passen bij “het creatieve potentieel” van de stad. En natuurlijk bij het imago van zowel de stad als de burgervader van respectievelijk de nationale feesttent en feestbeest. Maar het zou ook zomaar Keulen kunnen worden, de stad waar de productiemaatschappij van Stefan Raab is gevestigd. Hij is de grote aanjager achter de voorselectie en heeft zich als een ware personal trainer over Lena ontfermd op weg naar de hoofdprijs. Mede daarom is de persconferentie van Lena morgen in de domstad aan de Rijn, en ook de grootste sporthal van Duitsland heeft zich al gretig gemeld als mogelijke locatie.

Groepen die hun stad steunen als kandidaat hebben op Facebook al honderden leden. Hannover staat na minder dan een etmaal al op 983 leden, Berlijn op 1294.

Vanuit München is het opmerkelijk rustig tot nu toe, hoewel de derde stad van Duitsland de finale al eens heeft georganiseerd. Dat was in 1983, nadat Duitsland voor de eerste en tot gisteren ook enige keer het Songfestival had gewonnen met een beetje vrede. Maar toen mocht de Beierse Omroep kiezen en die bleef graag dicht bij huis. Nu hebben de Noord-Duitsers het voor het zeggen, en die hebben vooral goede ervaringen met het enthousiaste publiek in Hamburg. Zoveel uithoudingsvermogen - al die jaren zonder Duitse winnaar toch blijven jubelen tot je een keer wint - dat mag beloond worden.

“Abrechnung vazöjat sich janz dolle”

Dat is Berlijns, Berlinisch, het dialect van de hoofdstad. Ik vind het altijd een beetje klinken of de spreker aangeschoten is. Maar het maakt ook een uiterst vertrouwde en betrouwbare indruk. Berlijners zijn niet altijd even aardig, maar wel altijd even eerlijk, en dat is minstens zo prettig. De Berlijners zijn er ook trots op, maar veel te lezen is er doorgaans niet in het Berlinisch. Vandaag wel: de krant B.Z. verschijnt voor één keer helemaal in het Berlijns.

En waarom? Omdat het Berlijns erg populair is, maar het wordt bedreigd. Uit onderzoek in opdracht van eh… ja de B.Z. blijkt dat 69 procent van de Duitsers van het dialect van de hoofdstad houdt. Maar net als in veel regio’s gaat ook in Berlijn het aantal mensen dat de omgangstaal nog spreekt hard achteruit. Vandaar deze speciale uitgave van de B.Z. (Een boulevardblad dat op de voorpagina meestal een overval op een sigarenboer heeft, of borstkanker bij een schlagerzangeres, maar daarmee wel de grootste oplage in de hele stad bereikt.)

Er wordt natuurlijk wel vaker in het Berlinisch geschreven, zoals de strip Didi & Stulle, elke twee weken in het uitgaanstijdschrift Zitty. Maar het probleem is altijd dat je het past begrijpt als je het hardop voorleest. En dat geldt ook voor de B.Z. van vandaag, die is helemaal in dialect, dus elke kop en elk artikel, en ook de horoscoop (”Dit steht inne Sterne”) en de televisietips (”Krach mit de janze nervije Mischpoke” - Krach is ruzie, spreek nervi-je hardop uit en je snapt dat het je zenuwen sloopt, en Mischpoke is één van de woorden die het Berlijns - net als het Amsterdams - uit het jiddisch heeft overgenomen).

De redactie heeft echte deskundigen ingeschakeld, onder wie een hoogleraar van de Freie Universität die al jaren onderzoek doet naar het Berlijns. Een dialect dat ook door het Nederlands is beïnvloed, maar nog meer door het Frans. En dat tijdens de deling in Oost-Berlijn veel ijveriger werd gesproken dan in het Westen, want het klinkt zo lekker naar arbeiders.

Belangrijkste kenmerken van het Berlijns zijn de verschuiving van de g in het begin van een lettergeep naar een j (gut wordt jut, Argument wordt Arjument), de verandering van klanken als -au- en -ei- naar -oo- en -ee- (Augen worden Ooje en Beine worden Beene) en de Nederlands aandoende veranderingen van ich naar ick en das/dieses naar det/dieset.

Maar veel leuker is eigenlijk de Berlijnse humor. Natuurlijk voorgedragen in sappig Berlinisch, maar tegelijk ook kurkdroog en altijd een beetje absurd. Mijn favoriete uitdrukking: “Ober, bringse mal det Jeld, ick will zahlen.”

Je kunt in Duitsland dezer dagen geen boekhandel binnenlopen, radio en televisie niet aanzetten, zonder op Helmut Kohl te stuiten. Hij wordt aanstaande zaterdag 80 jaar oud, deo volente, maar het lijkt wel of hij al is overleden, zoveel wordt er op zijn leven teruggeblikt. En zelfs als het over de huidige bondskanselier gaat, zoals in het jongste nummer van de Stern, dan gaat het ook over Kohl. Maar ja, hij werd al tijdens zijn regering de “eeuwige kanselier” genoemd.

In het stuk over Merkel alias “Angela Kohl” wordt uitgelegd hoe zeer haar strategie op die van Kohl lijkt - de man die haar politieke carrière zo stimuleerde en haar “mein Mädchen” noemde. Net als haar politieke vader, is Merkel vooral geïnteresseerd in haar macht, niet in de hervormingen die het land zo dringend nodig heeft. En net als hij lost ze problemen niet op maar zit ze uit. “Aussitzen” was ook de lievelingsstrategie van Kohl, en paste natuurlijk bijzonder goed bij zijn enorme postuur dat ook al niet veel dynamiek deed vermoeden.

Veel terugblikken, documentaires en lange bijdragen in de diepzinnige katernen van de krant zijn opmerkelijk mild. Na de frustratie van een hele generatie die zich geen politiek meer voor kon stellen zonder hem - en na de plaatsvervangende schaamte over zoveel provinciaalse uitstraling - en na het schandaal rond de geheime geldschieters van wie Kohl altijd heeft geweigerd de namen te noemen - blikt men nu mild en op veilige afstand terug op de man die Duitsland snel en vreedzaam verenigde.

Hij was als kind al heel zelfbewust en handig: hij verkocht zwangere konijnen en rivierkreeften die hij zelf uit de Rijn viste. Bij een privébezoek aan de DDR waren bijna duizend Stasi-agenten in touw om hem in de gaten te houden. De ene onthulling na de andere. Maar echt grote verrassingen zijn er niet: de Val van de Muur, de eenwording, de haast eindeloze tijd (16 jaar!) waarin hij het land regeerde en tenslotte het schandaal van de geheime partijkas, het meeste is al vaak verteld.

En natuurlijk ook de tragische dood van zijn vrouw Hannelore, haar daglichtallergie en zelfmoord. Over zijn nieuwe vrouw, Maike Richter, met wie hij twee jaar geleden trouwde, is trouwens een van die stapel nieuwe boeken - ”Virtuoos van de macht” - helemaal niet te spreken: ze zou hem tiranniseren en medeverantwoordelijk zijn voor het bijna volledig afgeschermde leven dat hij tegenwoordig leidt.

Maar veel keuze heeft Kohl niet meer: hij kan nauwelijks bewegen en vooral ook bijna niet meer spreken. Er wordt dus alleen nog door anderen over hem gesproken, en herdacht. Hij viert zelf zijn verjaardag in kleine kring, thuis in Ludwigshafen. Maar er komt wel een postzegel van hem uit - wat erg zelden gebeurt bij levende personen. Alleen voor Jean Monet, de paus en ijsbeer Knut schijnt ooit eerder die uitzondering te zijn gemaakt.