Nederbloggers
Verzamelblog van Nederlandse – en Vlaamse bloggers in het Buitenland

“Zeg maar Joop hoor”. Bijna negentig, een concentratiekamp overleefd en nog één van de weinige levende ooggetuigen van de naziterreur. Mag ik dan alsjeblieft iemand met U aanspreken?
Geen sprake van.
Hij is de enige oorlogsoverlevende bij de Nederlandse dodenherdenking in Berlijn en door de Nederlandse ambassade als eregast uitgenodigd bij de twee minuten stilte in voormalig concentratiekamp Sachsenhausen.

Read the rest of this entry »

Beste lezers. De afgelopen jaren heb ik honderden weblogs geschreven vanaf de standplaats Berlijn. Dit is de laatste.
Het is me opgevallen dat blogs over dieren (ijsbeer Knut, inktvis Paul) en over ziektes in de smaak vallen. Mijn slotakkoord gaat over beide en wel vanwege ervaringen die ik typisch Duits zou willen noemen.

Het was alleen geen Duitse herder die me vorige week beet, maar een boxer. Dat kwam zo: de boxer raakte in gevecht met mijn hond. In de hitte van de strijd, en onder de ogen van Karl Marx en Friedrich Engels (het beschreven voorval deed zich voor in dit park) beet de boxer ook in mijn bovenbeen. Gelukkig vonden we snel een aardige huisarts in het nabij gelegen Nikolaiviertel. Die meende dat, behalve een Tetanus-prik, ook een inenting tegen hondsdolheid noodzakelijk was. Daarvoor verwees ze me naar de Rettungsstelle van het Charité.

Ook daar werd ik snel geholpen, de Duitse gezondheidszorg is onovertroffen (typisch Duitse ervaring één). Dokter Schürings bekeek mijn wonden terwijl hij telefoneerde met een collega van de afdeling infectieziektes. Hij legde de telefoon neer en vroeg zonder een spier te vertrekken: „Weet u zeker dat u niet door een vleermuis bent gebeten?“

De collega van de afdeling infectieziektes had dokter Schürings namelijk verteld dat een inenting tegen hondsdolheid niet noodzakelijk is bij een hondenbeet, wel als een vleermuis me te grazen had genomen. Typisch Duitse ervaring twee: Duitse Gründlichkeit. Daar neemt dokter Schürings echt geen loopje mee. Hij belde ook nog even met de aardige huisarts in het Nikolaiviertel om haar kennis over hondenbeten en noodzakelijke inentingen op te frissen.

Wij sloten dit avontuur af in een typisch Berlijns cafe, Einstein op Unter den Linden. Daar hieven we het glas op de goede afloop. En op een aantal mooie jaren in Duitsland. Het bureau Berlijn wenst u een fijne jaarwisseling en een gelukkig 2011.

Rusland dus, een grote verrassing is ‘t niet. Wel voor de Britten en die hebben ook wel iets om verbaasd te zijn. Volgens de FIFA hadden ze ‘t kwalitatief beste bod. Grote stadions, een enorme voetbalcultuur, infrastructuur op orde. “Excellent” zei FIFA-baas Blatter na de Engelse presentatie vanochtend. Die boekten een restaurant in Zürich voor het feest vanavond. En dan dit.

Twee stemmen kreeg het land waar het voetbal is uitgevonden in de eerste ronde, twee van de 22. Nederland en België kregen er vier, Spanje en Portugal zeven, Rusland negen. En dus lag Engeland eruit. Opmerkelijk genoeg kregen Nederland en België in de tweede ronde maar twee stemmen. Bent u er nog? Twee leden van het uitvoerend comité van de FIFA die in de eerste ronde wél op Nederland en Belgie stemden, deden dat in de tweede ronde niet meer. Wilden ze in de eerste ronde persé dat Engeland eruit zou vliegen, dat Nederland en België boven de Britten zouden eindigen?

Ter herinnering: de Sunday Times ontmaskerde twee FIFA-leden als omkoopbaar. Afgelopen week zond de BBC een documentaire uit die opnieuw een drietal leden van het uitvoerend comité van de FIFA in opspraak bracht. 

Slotsom: Rusland en Qatar, landen zonder grote voetbalcultuur maar met veel geld. En bereid veel van dat geld te steken in de organisatie van een WK-voetbal. Helemaal in de lijn van de FIFA.

Zelf maak ik dit soort evenementen niet zo vaak mee, maar kenners zeggen dat het een merkwaardige toewijzing is. Normaal gesproken is er een torenhoge favoriet als er een wereldkampioenschap voetbal te vergeven is, deze keer is dat niet zo. Betekent het wegblijven van Putin dat Rusland uit de race is?

Engeland had een prima presentatie vanochtend bij de FIFA-leden. Prins William benadrukte dat zijn land sterk is in het organiseren van grote evenementen: “Volgend jaar organiseer ik er zelf één.” Zojuist is de presentatie van Rusland afgelopen. Dat benadrukt dat geld geen rol speelt maar dat wisten we al. Rusland trekt 4 miljard euro (!) uit voor de bouw van nieuwe stadions.

Onvoorspelbaar is ook wie het WK van 2022 krijgt. Waarom de FIFA trouwens besloten heeft om op één dag twee WK’s te vergeven, blijft een raadsel. Zelfs Franz Beckenbauer, hij mag vanmiddag meestemmen als lid van het uitvoerend comité van de FIFA, heeft gezegd dat ‘t een fout is. Het geeft de toch al niet als heel erg betrouwbare bekend staande FIFA-leden, weer een kans om te sjoemelen. Stem bij de toewijzing van het WK 2018 op mij, dan stemmen wij op jou als het om ‘t WK 2022 gaat. Spanje/Portugal (2018) en Qatar (2022) zouden zo’n deal hebben gesloten maar bewezen is dat uiteraard niet.

De kansen van Nederland en België worden niet hoog ingeschat. Die hebben zich, afgezien van vanochtend, de afgelopen dagen in Zürich ook niet erg overtuigend gepresenteerd. Of dat nog veel uitmaakt, waag ik te betwijfelen want de FIFA-leden die vanmiddag mogen stemmen, hebben hun keus allang bepaald, denk ik. Dat zijn er 22, twee leden van het uitvoerend comité van de FIFA bleken corrupt te zijn en mogen niet meestemmen, ze zijn geschorst. Afgelopen week bleken nog een paar FIFA-leden smeergeld te hebben aangenomen maar ach, dat is al een paar jaar geleden dus daar maakt de FIFA zich niet meer druk om. Waar ik vooral benieuwd naar ben is of de WK-kadidaten die straks met lege handen staan, ’s bereid zijn open kaart te spelen. Willen zeggen hoe dat voelt, dat bedelen om een WK. Of ze de indruk hebben gekregen dat de FIFA-leden fair spel hebben gespeeld. Dat is misschien nog wel interessanter dan de vraag wie de WK’s krijgen.

Wie door het oosten van Berlijn struint, stuit met grote waarschijnlijkheid op erfstukken uit het voormalige socialistische arbeidersparadijs. Sommige parels van de DDR hebben een nieuw leven gekregen in het herenigde Duitsland, maar het kapitalisme was niet alle relicten even  goed gezind. Dat lot ondervond het Spreepark, eertijds het grootste pretpark van de DDR

Een vervallen reuzenrad steekt hoog boven de boomtoppen langs de Spree uit. Het reuzenwiel is gebouwd ter ere van het veertig jarig bestaan van de DDR en verving een kleiner rad uit de begintijd van het pretpark. Het enorme reuzenrad is het enige teken dat de buitenwereld nog meekrijgt van het voormalige attractiepark. Sinds acht jaar is het pretpark in het Plänterwald een verlaten oord. Veel attracties staan er nog, aangetast door regen en wind. Ook vandalisme eist zijn tol.

Download Spookpark aan de Spree

Vandaar dat een bewakingsfirma het terrein nu dag en nacht bewaakt. Op zomerse dagen snappen ze wel tot vijfentwintig toeristen die illegaal het park bezoeken. De meesten komen er met een waarschuwing van af.

Ondertussen is er niemand te vinden, die het park wil opknappen. Op het Spreepark rusten enorme schulden, waaronder 25 miljoen mark (zo oud zijn de schulden) bij de Deutsche Bank. Daardoor haken investeerders af en ligt het pretpark er verloren bij. Wel worden voor de nostalgische liefhebbers iedere zondag rondleidingen georganiseerd.

Biowinkels en Döner eethuizen bepalen het straatbeeld van Kreuzberg. Turken en linkse alternatievelingen leven hier gemoedelijk naast elkaar, totdat de school begint. Duitse media schrijven dat ouders massaal uit Kreuzberg vertrekken, zodra kinderen de schoolgerechtigde leeftijd bereiken. Het schrikt ze af dat op sommige scholen  negentig procent van de kinderen Duits niet als moedertaal heeft. Zelfs de Berlijnse burgermeester Klaus Wowereit heeft ooit gezegd, dat hij zijn kinderen nooit in Kreuzberg naar school zou sturen.

Op de Nürtingen-Grundschule houden migranten en Duitse kinderen elkaar nog in evenwicht. Die school houdt een open dag voor belangstellende ouders. Op de deur van een klaslokaal hangt een lijst wie lessen levenskunde krijgt en wie lessen over de islam. Vooralsnog zijn de leerlingen die levenskunde volgen in de meerderheid.

De bezoekers van de open dag zijn een homogeen gezelschap van blanke ouders. Sommige hebben een kind meegenomen. De meest gestelde vraag is of er nog plek is voor hun kind op deze school. Het antwoord ligt in handen van het stadsdeelbestuur.

In Berlijn bestaat de regel dat kinderen in principe naar de dichtstbijzijnde school gaan. Afwijken kan alleen als er een sociale band met een andere school bestaat, bijvoorbeeld doordat oudere broertjes of zusjes er naar toe gaan. Of omdat de school een bepaald leerprogramma volgt, dat andere scholen niet hebben, bijvoorbeeld Frans als eerste vreemde taal of zoals bij de Nürtingen-Grundschule montessorionderwijs.

Twee moeders proberen van die uitzonderingen gebruik te maken om hun kinderen op de Nürtingen-Grundschule te krijgen. “Onze kinderen zijn vriendjes, dus we willen dat ze samen naar school kunnen gaan.” Eigenlijk zou het logisch zijn de kinderen naar één van de twee scholen te sturen die het dichter bij hen in de buurt, maar daar denkt de Vietnamese moeder anders over “De school in mijn buurt heeft wel leuke dingen zoals yogalessen, maar er wonen wel veel Turken,” Haar van oorsprong Canadese vriendin valt haar bij: “Wij willen wel met de Turken leven, maar ze moeten niet de school gaan overheersen.”
 
Op een paar witte scholen in Kreuzberg een ware run is ontstaan. Voor de belangstellenden van de gemengde Nürtingen-Grundschule is er nog hoop. Vorig jaar had de school honderd aanmeldingen voor vijfenzestig plaatsen. Maar doordat enkele ouders afhaakten, kon uiteindelijk alle kinderen die nog op de lijst stonden een plaats krijgen.

Stel je bent regeringsleider van een groot Europees land en brengt een weekendje door in je vakantiehuis. De wereldpolitiek staat nooit stil dus de telefoon gaat ook op zaterdagmiddag. Het is mooi weer dus zo’n telefoongesprek kan ook makkelijk even in de achtertuin. En dan staat er opeens een onbekende man voor je die je een vredesplan voor het Midden-Oosten overhandigt. ‘t Is waar gebeurd, het overkwam de Duitse bondskanselier Angela Merkel.

Vandaag publiceren de Duitse kranten meer bijzonderheden over de stalker van Merkel. Vooral de Berliner Zeitung weet veel. Christian J. (45) heet de man die ‘t op Merkel voorzien heeft. Hij vindt zichzelf geen stalker maar een vredesactivist.  Het lukte ‘m maar liefst twee keer om door te dringen tot Merkels vakantiehuis bij Templin. Op 17 oktober belde hij om half één ’s middags aan. Er werd niet open gedaan en dus “ben ik naar de tuin gelopen waar ik de kanselier trof die aan ‘t telefoneren was. Ik heb haar een brief gegeven en ben weer vertrokken,” aldus J.

Afgelopen weekeinde ging hij opnieuw langs, nu heel vroeg in de morgen. Merkel zelf was er niet. Haar man opende de deur en kreeg te horen dat J. boos was omdat Merkel niet op zijn brief had gereageerd. Die brief bevatte dus een vredesplan voor het Midden-Oosten. Eerder al stuurde J. dat plan naar leden van het Duitse parlement.

Het verbaast wellicht niet dat J. een nogal verwarde indruk maakt. Wat wel erg verbaast is dat één van de machtigste vrouwen ter wereld zo slecht beveiligd wordt. Nu ze kanselier is, wordt haar vakantiehuis bij Templin permanent bewaakt. Hebben de dienstdoende agenten vriendelijk gezwaaid naar Christian J. toen hij langs hun bewakingspost liep? ‘t Is niet de eerste keer dat ‘t flink fout gaat. Vorig jaar reed een man met z’n auto vol strijkers het grondstuk van Merkel op. Op de vraag wat hij van plan was, zei de man dat hij een kop koffie kwam drinken. De politie nam de strijkers in beslag en liet de man weer vertrekken.

Het Bundeskriminalamt is in Duitsland verantwoordelijk voor de beveiliging van belangrijke politici. Dat moet nu een aantal lastige vragen beantwoorden. Want wat als Christian J. nu eens minder vreedzame bedoelingen had gehad?

Prenzlkölln is de bijnaam voor de nieuwste hippe wijk van Berlijn, de Schillerkiez. Nooit eerder steeg een buurt zo snel op de sociale ladder. Lange tijd gold de Schillerkiez als een van de slechtste wijken van Neukölln, dat als stadsdeel ook geen al te beste reputatie heeft. De Schillerkiez was een vergaarbak voor allochtonen en werklozen. Niet zonder reden, tot voor kort scheerden hier de vliegtuigen over naar het naastgelegen vliegveld Tempelhof.

Twee jaar terug sloot het vliegveld en veranderde in een immens park. Nu is de buurt in opmars. En geliefd, vandaar de naam Prenzlkölln vernoemd naar Prenzlauer Berg. Deze oude arbeiderswijk in het voormalige Oosten is na de val van de Muur veranderd in een hippe wijk, waar de culturele elite zich heeft genesteld.

Hetzelfde lot ligt ook voor de honderd jaar oude Schillerkiez in het verschiet. De laatste twee jaar alleen al zijn de huren met 22 procent gestegen. Niet iedereen is daar blij mee. “Bijna de helft van de bevolking leeft van een uitkering,” zegt een medewerker van het plaatselijke wijkactiecentrum ‘Die Lunte’ “Het is onmogelijk voor hen om hier nog een betaalbare woning te vinden. Nu moeten ze uitwijken naar verre uithoeken als Hellersdorf of Spandau.”

De Lunte-medewerker geeft de media een flinke veeg uit de pan. “Sinds in de Berliner Zeitung een artikel is verschenen over hoe fijn het wonen is in de Schillerkiez, loopt het storm. Bij elke woning die vrijkomt, staan wel veertig tot vijftig belangstellenden voor de deur.”

Speculanten proberen hiervan te profiteren, zoals in de Lichtenrader Straße. Hier is een huizenblok opgekocht door een vastgoedbeheerder, gesplitst in etages en vervolgens voor een veelvoud doorverkocht aan particulieren, terwijl de oude huurders er nog in zaten. De kopers wisten niets van het huurcontract en kunnen op hun huis wachten. Ondertussen maakt de vastgoedbeheerder het leven van de huurders onmogelijk door de sloten van de gezamenlijke voordeur te vervangen. De zaak ligt nu bij de rechter.

De komst van nieuwe bewoners zorgt voor meer conflicten: “In het voorhuis van hetzelfde pand is een televisieregisseur ingetrokken, die Prenzlauer Berg te truttig vond worden. Toen in de zomer de huurders uit het achterhuis de stoelen buiten zetten, begon de tv-regisseur moeilijk doen. Uiteindelijk moesten ze de stoelen weer naar binnen slepen.”

‘Sex: grote vrijheid ook in bed’ luidde twintig jaar geleden de opening van het eerste nummer van SUPERillu. Het nieuwe tijdschrift nam het hiermee op tegen de gevestigde West-Duitse bladen. En dat is gelukt. SUPERillu heeft in het voormalige Oost-Duitsland meer lezers dan de populairste West-Duitse weekbladen Spiegel, Stern, Focus en Bunte bij elkaar.

Waaraan heeft Super-illu dit succes te danken? Jochen Wolff, sinds het begin hoofdredacteur, weet het wel. “West-Duitse bladen schrijven over Oost-Duitsland als er problemen zijn, wij laten de positieve kanten zien.” of zoals de historicus Rainer Gries uit Jena vertelde aan de Tagesspiegel. “West-Duitse bladen beschrijven Oost-Duitsland met de blik van een correspondent, alsof het een ander land betreft.”  SUPERillu beschrijft het land juist door Oost-Duitse ogen. Twee derde van de redacteuren komt hier vandaan.

Val van de Muur

Het eerste nummer van SUPERillu staat in het teken van de grote vrijheid. De euforie van de muurval heerst in het land en nog is het gevoel dat alles mogelijk is. Maar als kort daarop de massa-ontslagen vallen door het sluiten van onrendabele staatsbedrijven duikt het weekblad er ook op.

Toch blijft de insteek van SUPERillu meestal positief. “Wij doen er alles voor dat de Oost-Duitsers de Beierse houding aannemen.” zegt Wolff die zelf uit het welvarende West-Duitse Beieren komt. Vandaar de succesverhalen van Ossi’s, die ondanks de massa-werkloosheid toch een baan vinden of die als kleine ondernemer nieuwe markten ontdekken.

Ostalgie

De meeste lezers trekt SUPERillu met verhalen over vergeten DDR-sterren en andere Oost-Duitsers prominenten, die in de West-Duitse media niet aan bod komen. “Als de Spiegel terugblikt op de jaren vijftig is het altijd vanuit West-Duitse blik. Als wij op dezelfde wijze herinneringen ophalen aan de DDR-tijd , spreken ze in het Westen van ostalgie. Dat associëren zij meteen met de communistische partij en de Stasi en is in hun ogen gevaarlijk. Maar het enige wat wij doen, is terugblikken op de jeugd van onze lezers, de tijd van hun eerste liefde.”

Merkel
Ondanks alle Oost-sterren is SUPERillu zeker geen roddelblad. Interviews met toonaangevende politici zijn ook te vinden in SUPERillu. Zo waren Angela Merkel en Guido Westerwelle er te gast en verdedigde Gerhard Schröder zijn bezuinigingen op de sociale zekerheid. “Politici zijn er achter gekomen dat wij het medium zijn, waarmee ze de kiezers in het Oosten kunnen bereiken,” meent Wolf. SUPERillu vraagt politici zelden naar het privé-leven. “We confronteren ze met de zorgen van onze lezers. Wat betekenen de maatregelen die ze willen nemen voor hun baan, hun pensioen, de opleiding van de kinderen.”

In de twintig jaar van zijn bestaan heeft SUPERillu een serieus gezicht gekregen. In de jongste editie vertellen gescheiden DDR-vrouwen over hun pensioengat, geeft de nieuwe bondspresident Christian Wulff zijn eerste interview over twintig jaar Duitse eenheid en geniet eurovisiesongfestivalwinnares Lena Meyer-Landrut van het winnen van de ‘Goldene Henne’: de door SUPERillu in het leven geroepen mediaprijs om Oost-Duitse sterren in het zonnetje te zetten. De stoeipoes van de week ontbreekt al een tijdje, die heeft de SUPERillu ook al niet meer nodig om lezers te trekken.

Beschimmelde bosbessen, vetdruipende afzuigkappen en vlees onverpakt in de diepvries. Als restaurantbezoeker weet je niet half wat er zich allemaal achter de keukendeur afspeelt. Om te voorkomen dat door onwetendheid een avondje uit eten eindigt in buikloop of erger, komt er in Duitsland een zwarte lijst van restaurants die niet aan de hygiënevoorschriften voldoen, de zogenaamde ‘Ekelliste’ oftewel de gruwellijst.

Het Berlijnse stadsdeel Pankow kent al zo’n ‘Ekelliste’. Restaurants en bakkerijen die niet deugen staan met naam en adres op internet. Het stadsdeel ziet het als een service aan de consument. Voor de restaurants is de publieke schandpaal een aanmoediging om orde op zaken te stellen.

Restauration 1900 op de hoek Kollwitzplatz-Husemannstraße staat op de gruwellijst. “De levensmiddeleninspectie is binnengevallen net nadat de vorige keukenchef vertrokken was. Toen was het inderdaad even een chaos in de keuken,”zegt de dienstdoende kelner. “Na een maand kregen we een nieuwe keukenchef en hebben we de problemen verholpen.” Toch blijft het restaurant op de lijst staan. “Het is moeilijk ervan af te komen. We zitten in een huis uit 1900. Als we helemaal aan de regels willen voldoen, moeten we de hele keuken verbouwen. Dat kost 20.000 euro. En wat zou het. Op wat buurtbewoners na blijven de gasten komen. Het grootste deel bestaat namelijk uit toeristen en die kennen de lijst niet.”

Bij een Indisch restaurant dat ook op de ‘Ekelliste’ staat heeft een groepje jongeren net de maaltijd genuttigd. “Het eten is hier lekker en goedkoop,” meldt een van hen. Dat het restaurant op een zwarte lijst staat maakt hen niet uit. “Die controleurs kijken alleen of aan de regels wordt voldaan, dat wil niet zeggen dat het eten goed is. Dit restaurant is op de lijst gezet omdat ze zestien verschillende kruidenhouders open hadden staan, die zijn juist nodig om de Indische smaak te krijgen.”

Horecabedrijven die onder goede hygiënische omstandigheden werken krijgen in Pankow een beloning: de smiley. Een restaurant krijgt een smiley als het bij een hygiënecontrole meer dan negentig procent van de punten binnenhaalt die er te scoren zijn.

Deelname aan het smileyproject in Pankow is vrijwillig. Deze vrijwilligheid is waarschijnlijk de reden dat de smiley in Pankow nog maar zelden te zien is. Een visboer in de Schönhauser Allee is een van de weinige die de smiley op zijn deur heeft. Hij meldde zich aan voor het project omdat vis nogal hygiënegevoelig is. “In het halve jaar dat de sticker hier hangt, ben ik er nog maar twee keer op aangesproken.” Het is tekenend voor de bekendheid van de smileys, die vanaf 1 juli 2011 in heel Berlijn worden ingevoerd. Voor een echt succes is nog een flinke publiciteitscampagne nodig en moet het gedaan zijn met de vrijblijvendheid.